Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ): co to jest i jak sprawdzić, czy ktoś ogłosił upadłość

Kontrahent przestał płacić, a telefon milczy. Albo dostajesz pismo od syndyka, o którym nigdy nie słyszałeś. W obu sytuacjach pierwsze pytanie brzmi tak samo: czy ta osoba lub firma ogłosiła upadłość? Odpowiedź w wielu przypadkach znajdziesz samodzielnie i bezpłatnie — w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Poniżej wyjaśniamy, czym jest ten rejestr, jak go przeszukać, jak czytać wynik i czego KRZ Ci nie powie.

Czym jest Krajowy Rejestr Zadłużonych

Krajowy Rejestr Zadłużonych to rejestr prowadzony przez Ministra Sprawiedliwości w systemie teleinformatycznym (art. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych). Działa od 1 grudnia 2021 r. i zastąpił wcześniejszy Centralny Rejestr Restrukturyzacji i Upadłości. Od tego dnia postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne prowadzi się elektronicznie, a obwieszczenia — czyli urzędowe ogłoszenia o kolejnych etapach postępowania — publikuje się właśnie w KRZ.

Najważniejsza zasada wynika z art. 4 ustawy: rejestr jest jawny, a każdy ma prawo zapoznać się z danymi w nim ujawnionymi oraz z treścią obwieszczeń przez internet. Nie musisz być stroną postępowania ani wykazywać interesu prawnego. Przeglądanie publicznej części rejestru jest bezpłatne.

Dla wierzyciela ma to znaczenie praktyczne. Obwieszczenie o ogłoszeniu upadłości w KRZ uruchamia bieg terminu do zgłoszenia wierzytelności. Prawo nie wymaga, by syndyk znalazł Cię osobiście — to Ty powinieneś pilnować rejestru.

Jakie informacje znajdziesz w KRZ

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy w rejestrze ujawnia się informacje o czterech grupach podmiotów:

• osobach i firmach, wobec których toczy się lub toczyło postępowanie upadłościowe albo restrukturyzacyjne — w tym upadłość konsumencka, postępowania układowe i sanacyjne oraz postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli;
• osobach z prawomocnym zakazem prowadzenia działalności gospodarczej orzeczonym na podstawie art. 373 Prawa upadłościowego (np. członkach zarządu, którzy nie złożyli w terminie wniosku o upadłość spółki);
• dłużnikach, wobec których umorzono egzekucję jako bezskuteczną — gdy komornik, sąd, naczelnik urzędu skarbowego albo ZUS stwierdzili, że z egzekucji nie uzyska się kwoty wyższej od jej kosztów;
• dłużnikach alimentacyjnych, którzy zalegają ze świadczeniami za okres dłuższy niż 3 miesiące.

Przy postępowaniu upadłościowym wpis obejmuje m.in. dane dłużnika (imię i nazwisko albo nazwę, PESEL albo numer KRS, NIP), sąd i sygnaturę akt, informację o ogłoszeniu upadłości, dane syndyka z numerem licencji, termin i sposób zgłaszania wierzytelności, a dalej — listę wierzytelności, plany podziału, plan spłaty wierzycieli oraz informację o zakończeniu albo umorzeniu postępowania (art. 5 ustawy). Wpis jest więc nie tylko „zdjęciem” stanu na jeden dzień, lecz całą historią sprawy.

Jak sprawdzić w KRZ, czy ktoś ogłosił upadłość — krok po kroku

1. Wejdź na oficjalny portal. Rejestr jest dostępny pod adresem krz.ms.gov.pl (także przez Portal Rejestrów Sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości). Do przeglądania publicznej części nie potrzebujesz konta. Uważaj na serwisy, które pobierają opłatę za „raport z KRZ” — dane z rejestru są bezpłatne.
2. Wybierz wyszukiwanie podmiotów. Osobę fizyczną najpewniej znajdziesz po numerze PESEL, firmę — po numerze KRS albo NIP. Wyszukiwanie po samym imieniu i nazwisku daje wyniki mniej pewne.
3. Sprawdź, czy wynik dotyczy właściwej osoby. Porównaj identyfikator i adres. Zbieżność nazwiska to nie dowód.
4. Otwórz szczegóły postępowania. Zobaczysz sygnaturę akt, sąd, rodzaj postępowania i jego aktualny etap.
5. Przejrzyj obwieszczenia. To z nich dowiesz się, kiedy ogłoszono upadłość, kto jest syndykiem i do kiedy można zgłaszać wierzytelności.
6. Zapisz datę obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości. Od niej liczysz termin na zgłoszenie wierzytelności.

Jeśli znasz sygnaturę akt (np. z pisma od syndyka), możesz wyszukać sprawę bezpośrednio po niej.

Jak czytać wynik wyszukiwania

Wpis w KRZ bywa rozbudowany. Kilka elementów, na które warto zwrócić uwagę:

• Rodzaj postępowania. Upadłość to co innego niż restrukturyzacja. W upadłości majątek dłużnika przechodzi do masy upadłości i jest sprzedawany przez syndyka. W restrukturyzacji firma działa dalej i proponuje wierzycielom układ — wtedy Twoja rola polega raczej na udziale w głosowaniu. Różnice opisujemy na stronie o restrukturyzacji firmy.
• Czy upadły jest konsumentem. Rejestr wskazuje, czy upadły jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej. Wtedy postępowanie toczy się według przepisów o upadłości konsumenckiej i może zakończyć się planem spłaty albo umorzeniem zobowiązań.
• Etap postępowania. Wniosek złożony to jeszcze nie upadłość ogłoszona. Informacja o złożeniu wniosku przez dłużnika oznacza, że sąd dopiero zdecyduje.
• Organ postępowania. Imię i nazwisko syndyka, nadzorcy albo zarządcy oraz numer licencji doradcy restrukturyzacyjnego — to z tą osobą będziesz się kontaktować.
• Lista wierzytelności i plany podziału. Jeśli już zgłosiłeś wierzytelność, z KRZ dowiesz się, czy została uznana i ile możesz otrzymać.

Czego Krajowy Rejestr Zadłużonych Ci nie powie

KRZ jest wiarygodnym źródłem, ale ma granice. Warto je znać, zanim wyciągniesz wnioski z pustego wyniku.

• Sprawy sprzed 1 grudnia 2021 r. W rejestrze nie ujawnia się spraw, w których wniosek wpłynął przed tą datą (art. 27 ustawy). O starszych postępowaniach informacje publikowano m.in. w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
• Dane po upływie określonego czasu. Informacje o upadłości automatycznie przestają być ujawniane po 10 latach od prawomocnego zakończenia lub umorzenia postępowania, a po wykonaniu planu spłaty albo umorzeniu zobowiązań bez planu — po 3 latach (art. 11 ust. 2 i 4). Dane o bezskutecznej egzekucji znikają po 7 latach od zamieszczenia.
• Zwykłe zaległości. KRZ nie jest biurem informacji gospodarczej. Nie pokaże niezapłaconych faktur ani opóźnień w spłacie kredytu, jeśli nie doszło do upadłości, restrukturyzacji albo bezskutecznej egzekucji.
• Postępowania prowadzone za granicą — chyba że polski sąd rozpoznawał wniosek o uznanie zagranicznego orzeczenia.

Pusty wynik oznacza więc tylko tyle, że w rejestrze nie ma wpisu. Nie jest zaświadczeniem o wypłacalności.

Dłużnik ogłosił upadłość — co powinieneś zrobić jako wierzyciel

Ogłoszenie upadłości zmienia sytuację wierzyciela z dnia na dzień. Egzekucja komornicza skierowana do majątku upadłego zostaje z mocy prawa zawieszona, a po uprawomocnieniu się postanowienia o upadłości — umorzona (art. 146 Prawa upadłościowego). Od tej chwili pieniądze odzyskasz wyłącznie w postępowaniu upadłościowym.

Termin na zgłoszenie wierzytelności

Sąd wzywa wierzycieli do zgłoszenia wierzytelności syndykowi w terminie 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze (art. 51 ust. 1 pkt 4 i art. 491⁵ ust. 1 pkt 3 Prawa upadłościowego). Zgłoszenie składa się przez system teleinformatyczny obsługujący postępowanie sądowe. Wyjątek dotyczy m.in. pracowników z należnościami ze stosunku pracy i wierzycieli alimentacyjnych — oni mogą działać z pominięciem systemu (art. 216aa).

Spóźnione zgłoszenie

Wierzytelność zgłoszona po terminie co do zasady nadal może zostać rozpoznana, ale wierzyciel ponosi zryczałtowane koszty — równowartość 15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw — nawet gdy spóźnienie nie było jego winą (art. 235). W upadłości konsumenckiej zgłoszenie złożone już po przedstawieniu przez syndyka projektu planu spłaty sąd pozostawia bez rozpoznania (art. 491¹⁴ ust. 6). Dlatego czas ma znaczenie.

Wierzytelności zabezpieczone

Jeśli Twoja wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką lub zastawem na majątku upadłego, syndyk umieści ją na liście z urzędu, ale samodzielne zgłoszenie pozwala Ci kontrolować jej wysokość (art. 236 ust. 2).

Zgłoszenie musi być kompletne: podstawa wierzytelności, kwota z odsetkami, dowody, kategoria zaspokojenia, ewentualne zabezpieczenia. Błędy formalne wydłużają sprawę, a źle wskazana kwota może skończyć się odmową uznania. Na stronie Pomoc dla wierzycieli opisujemy, jak przygotowujemy zgłoszenia, sprzeciwy wobec listy wierzytelności i zarzuty do planów podziału.

Gdy to Ty jesteś w rejestrze

Jeśli ogłosiłeś upadłość konsumencką, Twoje dane będą w KRZ widoczne dla każdego — także dla przyszłego pracodawcy czy banku. To naturalny skutek postępowania i warto go uwzględnić, podejmując decyzję o wniosku. Więcej o konsekwencjach piszemy w artykule o skutkach upadłości konsumenckiej.

Dane nie są widoczne bez końca. Po wykonaniu planu spłaty albo umorzeniu zobowiązań bez planu przestają być ujawniane po 3 latach od uprawomocnienia się postanowienia. Jeżeli w rejestrze pojawiły się dane błędne — np. o egzekucji, która w rzeczywistości została zakończona spłatą — organ, który je zamieścił, ma obowiązek je poprawić lub usunąć, także na Twój wniosek (art. 11 ust. 8 i 9 ustawy).

Jak możemy pomóc

Sprawdzenie rejestru to dopiero początek. Jako kancelaria, w której pracuje licencjonowany doradca restrukturyzacyjny, znamy postępowania upadłościowe z obu stron — pełnomocnika i syndyka. Pomagamy wierzycielom zgłosić wierzytelność w terminie, zweryfikować listę wierzytelności i reagować na plany podziału. Jeśli dłużnik ogłosił upadłość albo podejrzewasz, że to zrobi, skontaktuj się z nami — ocenimy, co realnie możesz odzyskać i jakie kroki podjąć najpierw.